Open Monumentendag 1

10 September is het weer Open Monumentendag. Er gebeurt dit jaar weer van alles. Op de website van het Cultuurhistorisch Centrum is een overzicht te vinden van alle activiteiten.

Samen met Bert en Peter van RTV Blauwe Stad heb ik een bezoek gebracht aan de oude pastorie in Eexta. Dit is het oudste woonhuis in het Oldambt en waarschijnlijk in Nederland. Het is een prachtig gebouw met een witte, symmetrische voorgevel. Er ligt een mooie tuin en (nog steeds) een 'gracht' omheen.

Jan Loots, de eigenaar, geeft ons een rondleiding van de kelder tot de zolder. De balken op de zolder stammen uit de bouw van het pand in de 13e eeuw. Hij laat ons zien hoe hard de balken zijn. Als het daaraan ligt, staat het pand er nog wel even. We krijgen uitleg over de bouwgeschiedenis van het pand. Door de jaren heen zijn steeds andere ramen geweest, steeds grotere ramen ook.

Bijzonder is ook dat Jan een reconstructie heeft laten maken van het oude dorpscentrum van Eexta, met de kerk, het armenhuis en de school. Het is een boeiend schilderij geworden met veel kleine grapjes en verrassingen.

Bert, Peter en ik besluiten niet alles te filmen. Er moet ook nog een verrassing over blijven voor de bezoekers. Ik denk dat het zeker de moeite waard is om te gaan kijken in Eexta op 10 september!

Preview 2011/2012

Op 2 september is Beelden bij de Thee de aftrap voor een nieuw jaar cultuurhistorisch Oldambt. De planning is zo goed als rond en binnenkort verschijnt het nieuwe programmaboekje. Als voorproefje alvast een overzicht van wat we van plan zijn:

Natuurlijk is er iedere eerste vrijdag van de maand weer Beelden bij de Thee. We hebben onder meer aandacht voor herbestemming van oude panden (in het kader van Open Monumentendag) en de geschiedenis van de Adrillenmarkt in Winschoten. Verder zullen we een middag besteden aan de interviews die Rob Rosendahl in de afgelopen tijd gehad heeft met bijzondere personen uit het Oldambt.

De Open Monumentendag is spannend dit jaar. We werken bijvoorbeeld samen met Arriva met een monumentendag-actie. Alle oude stations tussen Groningen en Nieuweschans zijn open en te bezichtigen. In Zuidbroek kunnen mensen overstappen naar Veendam. Daar vertrekt de stoomtrein naar Stadskanaal. Voor meer informatie is het raadzaam om de website van Arriva te raadplegen. Daarnaast is er een tocht langs de gemalen. Een deel van de tocht in een historische bus en de rest in een bolschip. Natuurlijk is er nog meer. Daarvoor hebben we een folder gemaakt die binnenkort op de website verschijnt.

De Wintercursus is op herhaling, dit keer op woensdagavond. Vorige keer kon een aantal mensen niet meedoen omdat ze overdag werken. Speciaal voor de mensen met een baan dus! Opnieuw negen bijeenkomsten over thema's uit de Oldambtster geschiedenis. Hoe zat het met het leven in de vestingen? Waarom was de stad Groningen hier zo lang de baas? Waar kwam de afstand tussen de boeren en de arbeiders vandaan? Wie was dominee Schortinghuis en wat was zijn betekenis? Zomaar wat onderwerpen. Er is nog veel meer.

Vroeg in het nieuwe jaar komt er een cursus in samenwerking met de Volksuniversiteit en Bibliotheek Winschoten. Het onderwerp is de architectuur in het Oldambt: de neostijlen uit de 19e eeuw, het expressionisme en de wederopbouw-architectuur in de 20e eeuw. We sluiten de cursus af met een excursie. langs bijzondere voorbeelden van deze stromingen in het Oldambt.

Dan zijn er in het najaar nog drie excursies gepland. We zoomen in op de landbouwgeschiedenis uit de regio: graan en stro, suiker en aardappelmeel. We besteden aandacht aan de geschiedenis van de bedrijfstak en bezoeken een modern bedrijf om het contrast goed te kunnen zien.

Nieuw dit jaar is het drieluik. Een serie van drie lezingen over een specifiek onderwerp. In oktober gaat het drieluik over de zorg voor de arme. Dit is onze interpretatie van het thema van de maand van de geschiedenis: de ander en ik. De rol van de kerk, de Maatschappij van de Weldadigheid en de werkverschaffing in het gevreesde Jipsinghuizen passeren de revue. Het tweede drieluik gaat over de drost in Zuidbroek. In de Oldambt Historische Reeks komt volgend jaar een boek uit over de strafzaken van de drost in de 18e eeuw. Die zullen we van verschillende kanten bekijken.

Over boeken gesproken. Er staat nogal wat op de rol. De Canon van het Oldambt is al aangekondigd voor november. Dan is ook de eerste dag van de Oldambtster geschiedenis. Schrijf maar vast op de kalender of in de agenda: 28 november. Verder komt het boek over de architect Kruijer uit in april. In de tussentijd verschijnt de tweede uitgave in de Oldambt Historische Reeks. Dit deel gaat over het bekende vervoersbedrijf/reisbureau Klooster uit Winschoten. Hierover vertel ik binnenkort meer.

Dit zijn onze plannen. Het wordt vast allemaal erg leuk. Kom vooral meedoen!

Glasnegatieven

Een tijd geleden bracht Rob ze al naar het CHC: tientallen doosjes met glasnegatieven in een grote krat. Ze hadden ook al weer een tijd bij hem gestaan en daarvoor in de schuur van een kennis van hem. En die kennis had ze uit een container gevist. Een fotozaak in Pekela hield ermee op en wat moesten ze nog met de glasnegatieven uit de jaren vijftig en zestig?

Een scan van het negatief

Nu staan ze bij ons. Voor het overgrote deel zijn het portretten. Hier en daar een winkelinterieur of een autowrak. Blijkbaar was het niet alleen een portret-, maar ook een nieuws- en reclamefotograaf. We willen de beelden graag digitaliseren. Daarvoor had ik een afspraak met burgemeester Schollema van gemeente Pekela. Gewapend met één van de doosjes meldde ik me bij de receptie in het gemeentehuis.

Vooraf vertelde de burgemeester mij dat er een fotoserie van hem gemaakt werd. Of het goed was als dat tijdens ons gesprek ook gebeurde. Ik vond het wel passend bij het onderwerp. De glasnegatieven vielen in de smaak, niet alleen bij de burgemeester, ook bij de fotografe. Ze was verbaasd dat de glasplaten, die toch behoorlijk te lijden hadden gehad, er nog zo goed uit zagen. Dat had ik al gedacht, maar ik heb er natuurlijk minder verstand van dan een professioneel fotografe. De wethouder cultuur, Hennie Hemmes, kwam binnen lopen. Hij is een geboren Pekelder. We vroegen hem of hij de mensen herkende. Bij deze foto's ging het niet, maar wie weet.

En wat gaan we nu doen? Het is de bedoeling om de negatieven te scannen en af te drukken. Dan gaan we ze ophangen in het gemeentehuis is Pekela, dat er een zeer geschikte hal voor heeft. Wie weet worden er mensen herkend. Wat we dan gaan doen, is nog afwachten. Een boek? Een website? Allebei. Dat hangt natuurlijk af van de informatie die we krijgen.

De burgemeester vertelde dat er een familielid van de fotograaf nog in Pekela woont. Daar moet is maar eens een praatje mee gaan maken. Wie weet kan hij nog veel interessants vertellen.

Wordt vervolgd

Berend Koning - door de ogen van een bezoeker

Net als bij de Blauwe Schuit, heb ik een bezoeker gevraagd om te vertellen hoe hij de middag van Berend Koning vond. Dit is zijn verhaal:

Op zaterdag 11 juni vond tijdens het Groninger Molenweekend 2011 de presentatie van de dichtbundel van Berend A. Koning plaats.De keuze van de oude Winschoter Molen Edens bleek als locatie voor deze plechtigheid  door de ruim 25 belangstellenden alsuiterst plezierig ervaren: de charme van de kleine intieme ruimte gaf het voorlezen van de gedichten extra cachet.

Nadat rond twee uur  door Marianne de bijeenkomst was geopend,  werd het eerste exemplaar van de dichtbundel “Mien Grunneger Oldambt”door wethouder van cultuur Bard Boon aan de nicht van de overleden dichter overhandigd. Tevens las Boon met verve twee gedichten uit de bundel voor.

Vervolgens werden  door verschillende dichters uit het Oldambt gedichten voorgelezen. Een kort verhaal dat Koning ooit voor zijn nichtje had geschreven,werd daarna door Oldambtster schrijver Willem Friedrich 

met veel inlevingsvermogen voorgelezen.

Veel waardering was er ook voor de muzikale en zangbijdragen van de Groninger zanger en performer Wim Dussel.Hij wist het publiek zelfs mee te laten zingen op een van zijn nummers: uit volle borst was voor velen weliswaar een brug te ver. Op humoristische wijze werd de middag met een voorstelling van molenaar Jan Kugel afgesloten.

Het boekje is naast postume waardering voor de Nieuw-Scheemder dichter Berend A.Koning tevens bedoeld als eerste deel van de door het CHC Oldambt uit te geven  “Oldambt Historische Reeks”. Gezien vorm en inhoud van de zaterdagmiddag in Molen Edens, naast de vele andere activiteiten van CHC Oldambt, heb ik het volste vertrouwen in en waardering voor deze doelstelling   

Fotoverslag Dichter bij de molen

 Dit is het dan: de dichtbundel van Berend Koning. We hebben een omslag gekozen die het Oldambt goed laat zien: de koolzaadvelden van Boelo Tijdens. Verder staat er een portret op van Berend Koning en is er een rij kleine fotootjes uit zijn eigen album.

Bard Boon en mevrouw Wierenga

We hebben stoelen neergezet in de benedenruimte van molen Edens. We hebben het ingericht voor een overhandiging. Het is wat woekeren met ruimte. Molens zijn nu eenmaal niet erg groot.

Bard Boon (wethouder cultuur) is gekomen om het boek te overhandigen aan het nichtje van Berend Koning. Hij leest twee gedichten van Berend voor. Ik had ze tot nu toe alleen nog maar gelezen en merk hoe rond de taal van Koning eigenlijk is.

Na Bard Boon komen Dieneke Tjakkes, Willem Friedrich, Dienke Bronsema en Rob Rosendahl naar voren in de kleine molen. Ze dragen allen een gedicht of verhaal van Berend Koning voor. Ze hebben ook allen een gedicht geschreven voor de gelegenheid, over een molen dus. Ze lezen ook een vrij gedicht voor. Tussendoor zingt Wim Dussel liedjes in het Gronings.

Dieneke Tjakkes

Wim Dussel

Willem Friedrich

Het publiek

Dienke Bronsema



Rob Rosendahl



De molenaar, meneer Kugel, sluit de middag af met een optreden over de molen in de volkscultuur. Hij legt raadsels uit, haalt gezegden over het weer en de molenaar uit de oude doos en draagt een serie gedichten voor. Hij heeft voor ons ook een afbeelding van een glas dat door molenaars werd gebruikt voor hun drinkwedstrijden.

De molenaar, meneer Kugel

Nu het boek is aangeboden aan de familie en we feestelijk hebben stilgestaan bij het werk van Berend Koning, is het boek voor iedereen te koop. Het is een onderdeel van de Oldambt Historische Reeks. We maken zo snel mogelijk bekend wat de inhoud wordt van nummer 2.

De Blauwe Schuit op Blauwe Stad TV 2

Berend Koning - Oldambtster dichter (aankondiging 11 juni)

11 Juni is het Groninger Molenweekend. Het thema is: 'dichter bij de molen'. Rob Rosendahl en ik vonden dat een mooi moment om een boek te presenteren van de Oldambtster dichter en schrijver Berend Koning.

Berend en zijn zus

Een aantal maanden geleden kwam Rob tijdens een vrijwilligersoverleg met de gedichten op de proppen. Hij had ze te leen gekregen van mevrouw Timmer - Koning, Berends zus. Het is niet het eerste waarmee Rob op de proppen komt. Hij vond ook al een krat vol glasnegatieven, maar daar kom ik later nog wel eens op. Jantje wilde de teksten wel intypen. Zij heeft een aanslagsnelheid waar wij allemaal u tegen zeggen.

Rob en ik hebben de gedichten geordend en foto's geselecteerd uit Berends fotoboeken. Martin Hillenga, streektaalfunctionaris, schreef het voorwoord, Rob het levensverhaal van Berend en ik de verantwoording voor de samenstelling van het boekje. Dik restaureerde een paar foto's. Die staan nu op de omslag. Rob en ik schoven aan bij Richard Hospers van CQreclame hier in Winschoten. Hij had voor ons een ontwerp gemaakt voor de omslag. We verplaatsten foto's, veranderden kleuren en teksten, net zo lang tot we echt tevreden waren. Richard begrijpt altijd heel goed wat ik wil. Dat werkt wel zo prettig. Taeke hielp me nog met de opmaak van de inhoud en het PDFen van het geheel. 

De omslag is klaar, de inhoud is klaar en binnenkort krijgen we de boekjes toegestuurd van Bestenzet - printing on demand. De samenwerking is goed, duidelijke instructies op hun site, een mooi boekje met uitleg dat ze gratis toesturen en altijd vriendelijke mensen aan de telefoon. Ik kijk met verwachting uit naar het resultaat, maar verwacht dat het helemaal goed komt.

Berend Koning bij Molen Edens in 1975

Goed, terug naar de 11e. Om 14.00 uur zal Bard Boon het eerste exemplaar van het boek overhandigen aan mevrouw Timmer - Koning. Zij heeft de gedichten bewaard en ter beschikking gesteld. Tot nu toe heeft ze nog niks gezien. Dat leek haar en Rob leuker: de verrassing zal des te groter zijn. Bard Boon zal dan een uur Groninger Poëzie starten met het voorlezen van één van de gedichten van Berend Koning.

Daarna zullen andere dichters uit het Oldambt een gedicht voordragen van Koning. Zij lezen ook allemaal een gedicht voor dat ze hebben geschreven voor de gelegenheid: een gedicht over een molen. Ze eindigen hun optreden met, wat Rob zo mooi noemt, vrij werk. De optredens van de dichters worden afgewisseld met muziek van Wim Dussel.

Volgens ons wordt het een leuke, gezellige dag in Molen Edens. 's Morgens zal de molenaar, meneer Kugel, een presentatie houden over de molen in de volkscultuur. Hij zal dat doen aan de hand van gedichten en gezegden. De molen is de hele dag open voor bezichtiging. De foto's van de spectaculaire ophoging van een paar jaar geleden hangen op de zolders om te bekijken. En 's middags zijn wij er met ons nieuwe boek.

Het boekje zal €10,00 gaan kosten. Op de molendag krijgt iedereen, die het boekje in de molen koopt, 10% korting.

Kom vooral!