Fotoverslag van de Open Monumentendag 1

Boer Hermans Dijkstra en zijn gevolg bij de opening van de Monumentendag in de voormalige pastorie van Eexta in Scheemda, nu het bedrijf Geo+

De stadsomroeper aan het werk.

Alvast oefenen om stadsomroeper te worden als je later groot bent.

En wie wint de gouden poffertpan in Hermans Dijkstra?

Prachtige dames in Hermans Dijkstra

De tocht langs de drie gemalen in het Oldambt ging over het prachtige water van Nieuwolda naar Termunten. Cees maakte voor mij op het schip een aantal foto's

Ik was graag meegegaan op deze tocht. Het Oldambt op z'n mooist. Op Open Monumentendag kan dat niet. Dan probeer ik bij alle monumenten langs te gaan. Dat is me dit jaar, net als vorig jaar, bijna gelukt. Volgend jaar moet ik beslist nog beter plannen. Gelukkig vertelde Cees mij dat hij overweegt om de tocht op de Dag van het Gemaal te herhalen. Hopelijk kan ik dan mee.....

Stichting Landschap Oldambt was in de kerk in Nieuw Scheemda. Pier stuurde mij een paar foto's. Het concert van het Ministerie van Landbouw en Visserij was bijzonder leuk. De sfeer van de nummers was goed getroffen en ze droegen een paar gedichten van Berend Koning voor.

Dit is nog lang niet alles. Wordt vervolgd....

Monumenten langs het spoor

Een serie herbestemde panden: de oude stations langs de spoorbaan Groningen - Nieuweschans. Het leek me een goed idee om daar aandacht aan te geven op Open Monumentendag. Daarom belde ik met ARRIVA. Konden zij niet meedoen? Een monumentendagarrangement? ARRIVA reageerde enthousiast; een leuk idee. Hun voorstel werd een 2 voor 1 actie. Twee mensen kunnen samen op één kaartje reizen naar een van de stations in het Oldambt op de lijnen van ARRIVA.

Er is van alles te doen langs het spoor. In Kropswolde is het station uit 1915 een galerie/museum geworden. Daar is nu een tentoonstelling van Nico Bulder. De tentoonstelling is op 10 september vrij toegankelijk.
In Zuidbroek is een groep enthousiaste vrijwilligers als jaren bezig voor het Noord Nederlands Trein- en Trammuseum. Het station wordt in oude glorie hersteld. Op 10 september geven de vrijwilligers rondleidingen.
Het station in Scheemda is nu een kantoor. Er is een tentoonstelling van foto's van het station toen het nog in werking was.
Het station in Winschoten is nu in gebruik als drukkerij. In het station draait een film uit de jaren zeventig van een treinrit van Groningen naar Leer. Veel landschapsbeelden en de stations zoals ze er toen bijlagen. Daarnaast begint er in het station een stadswandeling door Winschoten onder leiding van de Winschoter Stadsgidsen.
In Bad Nieuweschans staat de Oude Remise. Vroeger was het een locomotievenloods, nu is er een grand café en een kunstencentrum. In het grand café zijn hoogtepunten uit de collectie van het Noord Nederlands Trein- en Trammuseum te zien. De Oude Remise biedt bij een kopje koffie met petit four (€ 3,30) een tweede kopje koffie gratis op vertoon van het treinkaartje.

Als toegift van ARRIVA kunnen reizigers ook afslaan naar Veendam. Daar vertrekt om 12.00 uur de stoomtrein naar Stadskanaal. In het station van Veendam ligt ook de Winkler Prins wandelroute klaar.

Ga voor de actievoorwaarden naar de site van ARRIVA

Open Monumentendag 1

10 September is het weer Open Monumentendag. Er gebeurt dit jaar weer van alles. Op de website van het Cultuurhistorisch Centrum is een overzicht te vinden van alle activiteiten.

Samen met Bert en Peter van RTV Blauwe Stad heb ik een bezoek gebracht aan de oude pastorie in Eexta. Dit is het oudste woonhuis in het Oldambt en waarschijnlijk in Nederland. Het is een prachtig gebouw met een witte, symmetrische voorgevel. Er ligt een mooie tuin en (nog steeds) een 'gracht' omheen.

Jan Loots, de eigenaar, geeft ons een rondleiding van de kelder tot de zolder. De balken op de zolder stammen uit de bouw van het pand in de 13e eeuw. Hij laat ons zien hoe hard de balken zijn. Als het daaraan ligt, staat het pand er nog wel even. We krijgen uitleg over de bouwgeschiedenis van het pand. Door de jaren heen zijn steeds andere ramen geweest, steeds grotere ramen ook.

Bijzonder is ook dat Jan een reconstructie heeft laten maken van het oude dorpscentrum van Eexta, met de kerk, het armenhuis en de school. Het is een boeiend schilderij geworden met veel kleine grapjes en verrassingen.

Bert, Peter en ik besluiten niet alles te filmen. Er moet ook nog een verrassing over blijven voor de bezoekers. Ik denk dat het zeker de moeite waard is om te gaan kijken in Eexta op 10 september!

Toekomsttentoonstelling geopend.

Na maanden voorbereiding was het eindelijk zover: de tentoonstelling 'Gezichten van de Toekomst' kon worden geopend. De Toekomst zelf is er ook al weer een stuk mooier op geworden. Ik zal daarvan wat foto's laten zien. Wie wil weten hoe de tentoonstelling er uit ziet, moet maar gaan kijken. De tentoonstelling is open van 25 maart tot 25 april van 10.00 t0t 17.00 uur. (op 9 april gesloten)

Zo ziet de Toekomst er nu uit:

Detail van de schoorsteen, zeer fijn metselwerk.

De hele schoorsteen

Die tegelvloer!

Strokogels

De ketels en de meters

Verkiezingen!

De provinciale verkiezingen houden ons al een tijdje bezig. Op straat kunnen we folders krijgen van alle partijen, er staan driehoeksborden langs de weg en op TV worden wat vreemde debatten gevoerd door mensen op wie we niet kunnen stemmen.

Verkiezingen zijn een oud fenomeen. Er zijn scherven gevonden die in het oude Griekenland zijn gebruikt voor het zogenaamde schervengericht. In de huidige tijd, waarin de ene na de andere dictator onder druk komt te staan en soms vertrekt, is dat wel een passend verhaal. De volksvergadering kon een dictator met een stemprocedure voor 10 jaar verbannen. Daarmee voorkwam de vergadering dat bepaalde mannen te machtig werden. 

Lijst van de kiezers in Scheemda in 1797

  

De verkiezingen door het volk begonnen in Nederland in de Bataafse tijd. In 1795 werden de eerste stemgerechtigden geregistreerd. Op 8 augustus 1797 waren er verkiezingen over de nieuwe Bataafse Staatsregeling. Een jaar later, na de staatsgreep van januari 1798, moesten er opnieuw verkiezingen gehouden worden over een Staatsregeling.

Het archief van de voormalige gemeente Winschoten begint met de organisatie van deze verkiezingen. Er is een bestuur aangesteld door het Intermediair Administratief Bestuur van het voormalige gewest Stad en Lande. Daarvoor waren er dus geen verkiezingen. Dit bestuur bestaat uit J.A. Crebas, H. Post, T. Wichgers, D Mulder en J.H. Rabe. Op 16 april is hun eerste zitting. Ze benoemen Derk Mulder tot voorzitter en J.H. Rabe tot secretaris, en ze leggen de burgerbelofte af. Verder kunnen ze niet zoveel omdat Crebas absent is.

De heren komen iedere dag bij elkaar om lijsten de maken en publicaties te lezen. Iedere dag zijn ze bij een ander bestuurslid thuis. Op 20 april kunnen ze eindelijk werkelijk aan de slag omdat Crebas aanwezig is. Hij moet nog wel zijn burgerbelofte afleggen.

Op 23 april zijn dan de verkiezingen. Er is een grondvergadering in de kerk, één in de kerspelschool, één bij burger Abbinga thuis en de laatste in het huis van burger Groeneveld. Op dezelfde dag komt het bestuur bijeen om de uitslagen te verzamelen. Het overzicht wordt aan het intermediair Adninistratief Bestuur van het voormalig Gewest Stad en lande toe gezonden. 's morgens van 24 april met de 2 uur schuit.

Na de verkiezingen gaat het bestuur verder met het innen van belastingen en het inschrijven van mensen voor de 'wapendienst'. Het notulenboek vertelt nog veel meer, maar dat moet een andere keer verteld worden. Niet alles in dit eerste notulenboek is even goed te lezen. Iedere maand werd namelijk een andere secretaris gekozen, en een andere voorzitter. En niet iedereen had het handschrift van een echte secretaris...

De uitslag van de verkiezingen is niet genoteerd in het notulenboek van het bestuur. Die zou dus in het archief van het bestuur van het voormalig gewest moeten liggen...

Wordt vervolgd.

Belasting bij de molen

In januari en februari van 1696 stond Scheemda in de aandacht van de Staten van Stad en Lande. Er was fraude gepleegd bij de Scheemder molen. De belastingambtenaar, in de volksmond de sarrie, had onder één hoedje gespeeld met de bakker, de brouwer en de molenaar. Hoe dat kon, wat een sarrie deed, waar de molen in Scheemda stond en hoe het verder in het Oldambt ging met de korenmolens, komt Bob Poppen vertellen. Hij is kenner van de molens in Groningen vrijwillig molenaar in Uithuizen, bij molen De Liefde. En hij is de spreker bij de volgende 'Beelden bij de thee' op 4 maart.

De sarrie was natuurlijk aangesteld door de provincie om fraude te voorkomen. Hij woonde bij de molen in de sarrieshut. Daar controleerde hij of de reglementen van de Staten werden nageleefd. Zelf moest hij, zoals bleek in Scheemda, ook in de gaten gehouden worden, soms uit het café gehaald. Sarrieshutten waren het doelwit van ontevreden belastingbetalers. Regelmatig moest er het een en ander gerepareerd worden, zo blijkt uit vergaderstukken van de Staten. En dan waren er nog de ruzies met de molenaars. Een bron van verhalen is het, die graanbelasting

Tussen 1594 en 1856 werd de graanbelasting, de belasting op het gemaal, geheven in Groningen. 
Alle archieven over deze belasting zijn door Bob bestudeerd. In 2004 verscheen zijn boek hierover.

Beelden bij de Thee begint om 14.30 en duurt tot ongeveer 16.30. Toegang is 3,50

De Toekomst blijft boeien

Zaterdag 29 januari was er weer een open dag bij strokartonfabriek De Toekomst. In het afgelopen jaar, tijdens de grootscheepse restauratie, konden mensen een paar keer komen kijken. Ze kwamen. Bij de Dag van de Bouw waren er 3000 en op de Open Monumentendag meer dan 2000 bezoekers. De bouwvakkers, die in opleiding zijn op de bouwplaats, gaven zelf de rondleidingen. Met een aantal andere organistaties, stonden Geert en ik er ook met ons project Terug naar de Toekomst. Dan hadden we altijd heel veel aanspraak en belangstelling.

Zaterdag stonden we er weer. We konden de resultaten van ons project laten zien. Het filmpje uit een familiearchief waarop de fabriek te zien is en allerlei foto's voor Gezichten van de toekomst. Er was opnieuw veel belangstelling. Geert heeft de foto gemaakt van de grote groep mensen die staan te kijken naar de presentatie.

In april is de restauratie klaar. Dan zal er een maand feest gevierd worden. In de fabriek word een theatervoorstelling gegeven en hebben wij een tentoonstelling over de geschiedenis van de Toekomst. Het zal wel weer gezellig druk worden.