Goede start van het nieuwe jaar

Het cursuslokaal zat vol. Naast de vaste cursisten schoof een heel aantal eendagsgasten aan. Het was druk, het was gezellig en het was boeiend. Zó boeiend dat we de pauze maar hebben ingekort.

Ko Lenting reisde met ons langs een indrukwekkende lijst verdedigingswerken en vertelde het verhaal van hun ontwikkeling en bewoning. Hij had een mooie metalen koffer bij zich. Daarin zaten bijzondere vondsten uit de regio. Iedereen kon ze van dichtbij bekijken en even vasthouden. Dat zal ons niet snel weer een keer gebeuren, denk ik zo.

Wat is niet meer zal vergeten, is hoe goed er werd nagedacht over de opbouw. Hoe kon je het best de vesting verdedigen, wat was de beste hoek om te schieten. Hoe kon de vijand zo lang mogelijk op afstand gehouden worden? Dat leidde tot  bijzonder gevormde wallen, waterpartijen, pallisaden en, tot onze verrassing, meidoornhagen.

De vesting Boertange vanuit de lucht

Het leidde er ook toe dat lange tijd de plattegrond van de vesting niet werd ingevuld. De vijand kon op deze manier niet weten waar de wapens en het kruid lagen. Ik heb me dat vaak afgevraagd bij de oude plattegrond van Winschoten. Soms is de oplossing zó logisch......



Plattegrond van de vesting Oudeschans, hier wel met de bebouwing



Wijbrand Havik nam ons weer op een andere reis, een langs de boerderijen. De indrukwekkende gevels van de voorhuizen zijn bij de cursisten wel bekend. Maar voor wie leert kijken is er veel meer te zien dan alleen baksteen en stucwerk. En dan de plattegrond. Die is terug te voeren op de oudste boerderijen die zijn gevonden bij Ezinge. Pas in de laatste vijftig jaar is daarin verandering gekomen.

Als afsluiting van zijn verhaal toonde Wijbrand de ontwikkeling van de moderne boerenschuren. Dat ziet er vaak heel anders, heel futuristisch uit. Het is een boeiende ontwikkeling die balanceert tussen de geschiedenis en de moderne eisen van de agrarische sector. Zo zijn we in één middag langs eeuwen bewoningsgeschiedenis gekomen.

De volgende cursusmiddag is op 28 januari. De middag heet: Geloof het of niet. Jan Pieter Koers komt langs om te vertellen over de kerken, de kloosters en mijn favoriet: dominee Schortinghuis.

Vestingen en boerderijen; veiligheid en rijkdom

Ko Lenting in de Marktpleinkerk 2009

Over een week is het kerstreces van de wintercursus voorbij. We gaan het hebben over 'wonen'. De middag is een samenwerking tussen de specialisten Ko Lenting en Wijbrand Havik.

Ko begint te middag. Zijn verhaal gaat over het leven in de vestingen. Hij doet dat aan de hand van archeologische vondsten. Ik heb ruim een jaar geleden geboeid naar hem staan luisteren in de Marktpleinkerk. En ik was zeker niet de enige! Ik ben benieuwd naar de verhalen die bodemvondsten kunnen vertellen.

Het tweede deel gaat over de Oldambtster Boerderij, de bijzondere bouw en de stijl van de voorhuizen. De huizen vertellen ook de verhalen van de sociale verhoudingen. Waar sliepen, bijvoorbeeld de dienstbodes en de knechten en hoe sterk was het woonhuis afgeschermd van de ruimtes waar de bedienden leefden?

Het wordt een middag met verhalen van scherven en baksteen.

Monumenten

Over twee maanden is het Open Monumentendag. De nieuwe gemeente Oldambt wil dat ik een overzicht maak van alle activiteiten. Bezoekers kunnen dan op 11 september in één oogopslag zien waar ze terecht kunnen. Het thema spreekt me wel aan: 'De smaak van de 19e eeuw'. Ik vind de 19e eeuw een spannende eeuw: de vorming van het koninkrijk, Thorbecke, industrialisatie, de komst van trein en tram, emancipatie van vrouwen en de opkomst van de arbeidersbeweging.

Het thema is geschikt voor het Oldambt. Aan het einde van de 19e eeuw bloeide de landbouw als nooit tevoren. De boeren werden rijk als nooit te voren. Velen wilden dat ook laten zien. Ze lieten de voorhuizen van hun boerderijen verbouwen. De een deed dat nog weelderiger dan de ander. De stijl die velen kozen wordt wel eclectisch genoemd. Voor mij is dat een vriendelijke term voor een architectonisch rommeltje.

Terug naar de Monumentendag. Winschoten heeft een stadhuis in neorenaissance-stijl, een neogotisch postkantoor en in de regio staan neoclassisistische boerderijen. Smaak is natuurlijk meer dan architectuur. Het gaat over eten, literatuur, muziek, beeldende kunst, kleding, noem maar op. Op diverse plaatsen in het Oldambt wordt daar aandacht aan gegeven. Aan mij de uitdaging om daar zo veel mogelijk van te laten zien.

We kunnen de opening van de Monumentendag waarschijnlijk houden in de oude strokartonfabriek 'de Toekomst'. De restauratie, die nu wordt uitgevoerd, zal dan al weer een stuk verder zijn. Het wordt mooi. Ik moet nog veel regelen en afspreken om er, met alle organisaties en vrijwilligers, een mooie dag van te maken. Het duurt nog twee maanden.... gelukkig.

De foto komt uit de collectie van W. Havik

Fotoverslag boerderijen en slingertuinen

Afgelopen zaterdag was de excursie langs boerderijen en slingertuinen. Eén van de vrijwilligsters, Miep, heeft foto's gemaakt van de tocht. Hierbij een kleine impressie.
Voorhuis in Amsterdamse School. Let wel: alleen de begane grond werd bewoond. Alles daar boven was zaadzolder.

Ook te zien onderweg. De Hervormde kerk van Bellingswolde.


De rijkdom van de Oldambtster klei. De laatste ontwikkeling in de boerderijbouw.
Streekarchivaris met twee vrijwilligsters.
Bezoek bij familie Ten Have

Een paar kilometer uitzicht....

Goldhorn, slingertuin

Entree van Hermans Dijkstra in Midwolda.

Toelichting op de geschiedenis in de schuur van boerderij Hermans Dijkstra.

Rondkijken in de slingertuin van Hermans Dijkstra.