Fotoverslag boerderijen en slingertuinen

Afgelopen zaterdag was de excursie langs boerderijen en slingertuinen. Eén van de vrijwilligsters, Miep, heeft foto's gemaakt van de tocht. Hierbij een kleine impressie.
Voorhuis in Amsterdamse School. Let wel: alleen de begane grond werd bewoond. Alles daar boven was zaadzolder.

Ook te zien onderweg. De Hervormde kerk van Bellingswolde.


De rijkdom van de Oldambtster klei. De laatste ontwikkeling in de boerderijbouw.
Streekarchivaris met twee vrijwilligsters.
Bezoek bij familie Ten Have

Een paar kilometer uitzicht....

Goldhorn, slingertuin

Entree van Hermans Dijkstra in Midwolda.

Toelichting op de geschiedenis in de schuur van boerderij Hermans Dijkstra.

Rondkijken in de slingertuin van Hermans Dijkstra.

Discussie bij de thee

Iedere eerste vrijdag van de maand organiseren we 'Beelden bij de thee'. Rond theetijd zijn mensen welkom in het CHC voor een presentatie over een historisch onderwerp. Eens in de zoveel tijd kijken we oude foto's. Voor de foto's van Winschoten krijg ik altijd hulp van Alje Boelens. We kiezen samen een serie foto's uit de collectie van de gemeente en maken daar een presentatie van.

Alje is lid van het gilde van de stadsgidsen. De leden van dit gilde verzorgen rondleidingen door Winschoten. Iedere woensdagmiddag om 14.00 uur begint er een wandeling. Iedereen kan aansluiten. Een gids is dus de aangewezen persoon om de foto's te presenteren. Het was Aljes derde presentatie voor het CHC.

Dit keer bekijken we Winschoten in vogelvlucht: foto's vanaf torens en uit vliegtuigen. Bij de voorbereiding merken we dat de datering van de foto's vaak ontbreekt. Daarom is de insteek deze keer iets anders. Alje vertelt niet alleen maar hij vraagt ook om informatie. Vrijwilliger Rob zit klaar met pen en papier om de opmerkingen te noteren.

Er ontstaat een levendige discussie. Dateren van foto's is nog niet eenvoudig. Vooral als je het uit je hoofd moet doen. Wanneer was nou ook alweer de brand in de bioscoop? Staat de particuliere gasfabriek van Roelfsema nog op deze foto? In welk jaar kwam de hoogbouw van het ziekenhuis?

En wie woonde naast wie? Het wordt nog leuker als de auto's op de foto een rol gaan spelen. Is die ene auto nu een Volvo katterug of een Citroen A-zoveel? En vanaf wanneer reden die auto's rond?

Het was een erg leuke middag. Een presentatie waar het publiek de hoofdrol speelt, dat moeten we absoluut vaker doen.

Tsjerkjes schippers

De Blauwe Schuit of de schippers, schepelingen en vrienden van de Blauwe Schuit, ze zijn in Nederland redelijk bekend. In Winschoten ligt dat anders. Veel mensen, ook historici, hebben niet van hen gehoord. Tsjerkje vindt dat jammer. Het is toch bijzonder dat de beroemde Chassidische Legendes van Hendrik Werkman hun oorsprong vinden in Winschoten! Daarom kwam ze vorig jaar bij me langs om samen met mij te kijken of we daar iets aan kunnen doen.

Het leek haar prachtig om er een theatervoorstelling van te maken. Daarom nodigden we Hans Elbersen, theatermaker uit de regio, uit om er over te praten. Na een uurtje waren we het eens: een theaterstuk wordt het niet. Wat dan?

Ik vraag Engel en Jantje erbij. Zij willen allebei zo nu en dan wel een klus doen voor het CHC, als andere werkzaamheden het toelaten. Ze horen bij mijn 'freelance-vrijwilligers'. We overleggen over de mogelijkheid om een project te doen op de middelbare scholen. Het is leuk, maar voor volgend jaar: het programma over de oorlog ligt voor dit jaar al vast. Wat gaan we dan doen? Ik stel voor om een documentaire te maken. Daar gaan we mee aan de slag.

Wil RTV-Blauwe Stad de opnames wel maken? Wat gaan we vertellen? Welke beelden hebben we? Waar zitten de kenners? Wat zijn leuke lokaties? Zijn er nog schippers of hun nazaten in leven? Het belangrijkst is wel: wat willen we precies vertellen?

Op dit moment zijn we druk bezig met het verzamelen van informatie over de Blauwe Schuit. Er komen met regelmaat mailtjes langs over vondsten en mensen die wel willen meewerken. Het is al met al een spannende klus. Nog even en het zijn ook onze schippers geworden.

90 jaar Gemeentebelangen

Bij het ontstaan van de nieuwe gemeente is een oude partij verdwenen. Bijna 90 jaar heeft de partij bestaan. Op 27 maart 1919 de Vereeniging tot bevordering (of behartiging) der gemeentebelangen in Finsterwolde opgericht. Op 31 december heeft de partij zichzelf opgeheven. En het archief gaat naar het CHC.

Het oudste stuk is een kasboek dat direct begint in 1919. Financieel gezien was het geen goed jaar. Er waren 38 leden die ieder één gulden contributie betalen. De uitgaven waren veel hoger dan de inkomsten: ƒ68,25. Veel van uitgaven waren voor PR: advertentiegeld, strooibiljetten en kandidatenlijsten. De advertenties kwamen in de Oldambtster en de Nieuwe Winschoter Courant. In 1920 ging het al beter. Er was een batig saldo van maar liefst ƒ2,51.

Uit de inkomsten blijkt steeds het ledental. In de jaren twintig schommelde dat tussen de 35 en 40 leden. In de crisistijd daalde het gestaag tot 26 in 1939. In de Tweede Wereldoorlog zijn geen aantekeningen gemaakt. Daarna wordt het ledental meer dan verdubbeld naar 70.

Iets later dan het kasboek begint het notulenboek van de vereniging. Het is een schrift met een harde, paars-zwarte kaft en een zwarte rug. Het ligt behoorlijk uit elkaar. Dat is te verwachten voor een schrift dat tot 1988 in gebruik is geweest.

Ik ben nieuwsgierig naar 1929. Dat was een jaar van grote onrust in het Oldambt. De grootste landarbeidersstaking ooit vond hier toen plaats. Ik ben benieuwd of erover vergaderd is. Helaas, het blijft bij een zeer uitvoerige discussie over schoolvoeding. De heren partijleden waren voor schoolvoeding, als het maar 'alle deelen serieus werd uitgevoerd. Het blijkt helaas maar al te vaak, dat in het verstrekken van melk, boterham, enz. aan veelen, de bedoeling van deze toediening verre te buiten gaat. Vooral als men hoord dat kinderen worden gevoedt waarvan de ouders koeien op de stal hebben en varkens in 't hok.' En dat kan natuurlijk niet.

We gaan de archiefstukken beschrijven en scannen. Daarna worden ze zichtbaar via ons archiefloket.

Mijn lievelingsvenster

We hebben de lijst compleet. 40 Vensters voor de geschiedenis van het Oldambt. Er zijn wat vrijdagmiddagen in gaan zitten, maar het was de moeite waard. De vensters zijn weer in raamwerken (thema's) gezet. Nu is het moment gekomen om ons idee voor te leggen aan andere kenners van de geschiedenis van het Oldambt. We zullen zeker opmerkingen en misschien kritiek krijgen. Dat hoort er bij. Eén ding weet ik nu al zeker: mijn lievelingsvenster mag onder geen beding uit de canon.

Ik moet bekennen dat ik nogal dol ben op een dominee. De goede man preekte in de achtiende eeuw in Midwolda. Wilhelmus Schortinghuis was zijn naam. Hij was één van de grootste voormannen van het piëtisme.

Toen hij predikant was in Weener, voordat hij naar Midwolda kwam, had hij een bekeringservaring. Hij behoorde daardoor kennelijk tot de uitverkorenen. Op zijn veertigste schreef hij een boek over zijn theologische inzichten: Het innige christendom. Hij laat daarin mensen met elkaar praten uit alle ontwikkelfases van het geloof, van een ongelovige tot een uitverkorene. Meelezend met het gesprek leerde de lezer de waarheid over zijn eigen onbekwaamheid tegenover zijn Schepper. Schortinghuis beschreef die in de 'vijf nieten': ik wil niet, ik kan niet, ik weet niet, ik heb niet en ik deug niet.

Het boek deed veel stof opwaaien. Het was te gevoelig. Gelovigen geloven immers op basis van de Bijbel? Toch was de eerste druk van het boek al in vier maanden uitverkocht. Wat mij boeit is de belangstelling die er eeuwenlang voor het boek geweest is. De laatst bekende druk is van 1981. Ik hoop dat weinig mensen het inhoudelijk met Schortinghuis eens zijn. We kunnen wel stellen dat hij iets duurzaams heeft bijgedragen aan de theologische literatuur.

En dat is mij wel een venster waard.

Wiede leegte mit daipte

Het lijkt alsof je met deze film langzaam het land inloopt. De beelden zijn wat mistig. Kwelders, de dijk, de grond die wordt omgeploegd. Dan komt het verhaal van Oterdum, het dorp dat weg moest voor de industrie van Delfzijl. Een vrouw luistert geëmotioneerd naar het orgel dat uit de oude kerk komt. We zien zwart-wit beelden van de sloop van het dorp. De film gaat verder langs de landbouwgeschiedenis, het ontstaan van het landschap en de visserij. Mooie verhalen zijn het en grappige anekdotes. De zaal lacht om de zingende visser en de schoolmeester die vertelt over de stank bij het garnalen drogen. En dan de prachtige muziek!

In de pauze en na de film komt het gesprek automatisch op wat er toch moet gebeuren met het verval van het Oldambt. Het publiek vindt het treurig. Er moet toch iets aan gedaan worden. Ik weet dat het waar is: oude boerderijen storten in en nieuwe komen op plaatsen waar ze historisch niet thuis horen. En we zijn lang niet allemaal even tevreden met de Blauwe Stad. Toch heb ik moeite om me op het verval te concentreren: de beelden van de akkers, de dijken en het water zijn zo mooi....

Het is maar goed dat anderen hun focus hebben gericht op het behoud van het landschap. Ik besef dat het nodig is, maar één ondergaande zon bij Nieuwe Statenzijl en ik ben al weer afgeleid door de schoonheid van het Oldambt. De Stichting Landschap Oldambt doet werk waar ik helemaal achter sta. Ik schijf en zeg dat zo vaak ik kan, maar echt behulpzaam zal ik ze niet kunnen zijn. Ik kijk te graag en misschien te snel naar de mooie kanten van het land.

Gelukkig zijn die er ook nog genoeg.....

We gaan weer los!

Het heeft al in de krant gestaan. Belangstellenden hebben al een mail gehad. Het is zover, we beginnen weer met activiteiten. Volgende week vrijdag is de eerste 'Beelden bij de thee' van dit jaar. Anton Tiktak komt zijn film 'Wiede leegte mit daipte' vertonen. In de film komen allerlei Oldambtsters aan het woord over de geschiedenis. Anton zal vertellen hoe hij de film gemaakt heeft. Ik vind het zelf altijd leuk om op DVD's 'the making of' te zien. Dat gaan we nu dus meemaken. Iedereen is hartelijk welkom. De film begint om 14.30.

Voor de 'Beelden bij de thee' van maart staat Alje Boelens gepland. Hij komt een nieuwe serie oude foto's van Winschoten toelichten. Binnenkort gaan we de foto's uitkiezen, zodat ze kunnen worden gescand door de vrijwilligers hier. Voor mij praat Alje het oude Winschoten aan elkaar. Ineens begrijp ik waar de huizen stonden en hoe de straten liepen. Het is heel verhelderend.

In maart gaan we ook weer verder met '500 jaar Oldambt'. Vorig jaar hebben we twee lezingen en twee excursies georganiseerd samen met Stichting Landschap Oldambt. We hebben de relatie tussen het landschap en de Dollard bekeken, de vestingen en de archeologie. Nu gaan we verder met Boerderijen (maart), Water (april) en Verkeer en vervoer (mei/juni). We organiseren steeds een combinatie van een lezing en een excursie. Wat je hoort in de lezing, kun je een paar dagen later in het echt zien.

De 'Beelden bij de thee' van april, mei en juni zijn nog niet helemaal zeker. Ik denk aan architectuur, Joodse geschiedenis en genealogisch onderzoek. Maar het kan ook nog iets anders worden.