Ontmoeting bij het koolzaadveld

Het is lang koud geweest. Daarom is het koolzaad nu het mooist. Tijdens een rondrit om foto's te maken van een paar kerken en dijken, moet ik toch echt uit mijn auto stappen en een foto maken van dat mooie geel.

Dan hoor ik achter me: "Kijk pappa, zij fotografeert jouw koolzaad". Ik draai me om. Aan de overkant van de weg loopt een vader met twee kinderen, één in een buggy en één groot genoeg om op een eigen fiets te zijn. Dan vraag ik de jongen of hij misschien ook op de foto wil met pappa's koolzaad. Dat wil hij wel.....

Voorzichtig oversteken en een mooie gele paardenbloem plukken om het beeld compleet te maken. Schuilt er een kunstenaar in deze jongen?

Daar staat hij dan: Tjark, een zoon uit een oude Oldambtster familie. Zijn vader vertelt me dat de Boelo Tijdens (van het kanaal en de politiek, zeg maar) één van zijn voorouders is. Al generaties lang werkt de familie in de Oldambtster landbouw. Tjark is in ieder geval trots op het koolzaad. Ik rijd verder om de Schanskerdijk te fotograferen en de prachtige boerderij van Ten Have. Wie weet heb ik de volgende generatie Oldambtster boeren ontmoet.

Fotoverslag vestingtocht 8 mei 2010

De vestingen in het Oldambt stonden in de schijnwerpers tijdens de voorjaarsexcursie van de vereniging Stad en Lande. Het bestuur van de vereniging had me gevraagd om deze excursie te organiseren. Een tijd geleden heb ik al eens een vergelijkbare tocht gemaakt met de Stichting Landschap Oldambt. Het is iedere keer weer leuk. Het zal zeker niet mijn laatste keer zijn.

Na een korte vertraging in Groningen (een te blonde politicus bracht een bliksembezoek aan de stad om te laten zien dat hij de 'periferie' niet vergeet en geen doorsnee Haags politicus is) vertrokken we in de regen richting Heiligerlee. Gelukkig werd het al snel droog.

Hier een fotoverslag, zoals beloofd.Bellingwolde

Een kleine uitstap naar Duitsland in de buurt van oude smokkelroutes

Vanuit Duitsland kijken we naar Nederland. We zien een fleche, een kleine schans, uit de Franse tijd. Links naast de fleche is een grenspaal van Nederland te zien. De grens loopt met de schans mee.

In de garnizoenskerk van Oudeschans

Toelichting bij het Kruidenbastion

Uitzicht vanaf het Kruidenbastion

Het Kruidenbastion. De borstbeelden zijn portretten van de mensen die Oudeschans in het verleden van de sloophamer hebben gered.

Oud kanon bij het Kruidenbastion

Van het Kruidenbastion naar het Dodenbastion

Het Dodenbastion

Uitzicht vanaf het Dodenbastion; in het landschap nog zichtbaar een deel van de oude vesting.

Toelichting door Nans Kolff, de beheerder van het Vesting Museum in Nieuweschans.

Molenbastion

De garnizoenskerk van Nieuweschans.

Midden in de voormalige vesting. Het is duidelijk hoe klein het eigenlijk was.

Langs de synagoge van Nieuweschans

Een van de deelnemers maakte ook een prachtige serie foto's. Met zijn toestemming geef ik hier de link

Verhalen vertellen

Dinsdagavond, Sellingen. Een groep mensen bij elkaar om te praten over het vertellen van het verhaal van Oost Groningen. Verhalen zijn er genoeg. Wie om zich heen kijkt kan de geschiedenis oprapen: het oude kerkje van Sellingen, het klooster in Ter Apel, Jipsinghuizen. Maar dan de vraag: hoe ga je het verhaal vertellen?

Je kunt proberen zo getrouw mogelijk te zijn. Hoe waren de middeleeuwen in Westerwolde? Dat wil het museum in Ter Apel graag vertellen. Ieder jaar organiseren zij een middeleeuws evenement. Dat doen ze zo getrouw mogelijk. Ze hebben één bezwaar: het gaat over de Middeleeuwen in het algemeen, niet over Westerwolde, en dat zou eigenlijk moeten. We praten over wat ze dan nodig hebben. Er is al een geschiedenis van Westerwolde geschreven. Iemand die goed kan schrijven kan daar verhalen van maken. Dan moeten er nog vrijwilligers komen die ze kunnen vertellen. Daar moet natuurlijk nog aan georganiseerd worden, maar dit is de basis.

Je kunt ook een vertaling maken van het verhaal. Wat raakt je als je het verhaal leest? Wat kan het verhaal betekenen voor mensen van nu? Waar sluit je aan bij hun beleving? Ga je alleen vertellen of ga je ook verbeelden. Een mooi voorbeeld uit Nieuwolda komt naar voren. Kinderen van de basisschool hebben daar interviews gehouden met mensen uit het bejaardenhuis. Daarna zijn ze zelf met het verhaal aan de slag gegaan. Wat hen raakte hebben ze verder uitgewerkt. Ze maakten hun eigen verhalen, maar bijvoorbeeld ook muziek. Het is een mooie voorstelling geworden.

Hier kom je eigenlijk op de grens van cultuureducatie en kunstzinnige verbeelding. Wat ik me zit af te vragen is, kun je getrouw verbeelden? Heeft een kunstzinnige vertaling nog wel met geschiedenis te maken? Of wordt het meer een beleving op basis van een oud verhaal?

Ik zeg niet dat het één beter is dan het ander. Ik keek vroeger graag naar het Zwanenmeer. Daarbij begreep ik best wat er gebeurde. Ik vraag me nu alleen af of dat was omdat ik het verhaal al kende of omdat het zo duidelijk was. Ik denk het eerste.

Als we de geschiedenis willen overbrengen (en dat is mijn taak in het CHC) is een combinatie misschien toch het mooist. Eerst vertellen hoe het was en dan aan de slag met hoe dat voelt. Dan blijft er wellicht het meest van hangen.

Fotoverslag van de excursie langs dijken, sluizen en gemalen

Op 17 mei reed de excursie van Stichting Landschap Oldambt door de zon langs dijken, sluizen en gemalen. Een paar foto's:


De weg naar Nieuwe Statenzijl. Rechts het Stadskantoor.
Monument op de dijk bij Nieuwe Statenzijl.

Het hek naar de dijk moet open....

Zicht op Duitsland.
RTV Blauwe Stad maakt opnames van de excursie: een interview met de excursieleider Helmer van der Wal. In mei is het verslag te zien.
Informatie verzamelen op de dijk.

Termunterzijl

Gemaal Cremer uit 1930. Gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School. Het is een prachtig gebouw.

Bensjen - gedicht van Saul van Messel

Toen mijn vader op sterven lag
jong maar versleten
wat het woensdag die dag
ik zal het nooit vergeten

meester las uit de duinheks voor
de spanning steeg ten top
tot er wreed werd gestoord
door een onverwachte klop

binnen - klonk het hoekig
ik voelde: mij ging het aan
dan zag de klas mijn moeke
op de drempel staan

eerst nog even verstomd
was ik heel gauw al bang
toen zocht ik mijn klompen
in de kille lange gang

voor schoenen nu geen tijd
fluistert moeke in mijn oor
tegen moeten geen respijt
gaat zij mij werktuiglijk voor

bij het hek staat de rebbe
al op mij te wachten
het begin van een wedren
met hogere machten

want in de aloude tred
van ons joodse bestaan
zoekt de mal'ach ha-mawet
een dode op naam

wordt zo'n naam dan geloodst
naar een veilige geul
zoekt de engel des doods
bij een ander zijn heul

zo begrijp ik de rebbe
langs de stille vissersdijk
waar wij buiten adem rennen
als in wedloop met een lijk

in de sjoel in de bosstraat
staan tien vrome joden
in aandachtig beraad
met mystiek en geboden

ik - klein op mijn klompen
zie de rebbe in het boek
naar een plaatsvervanger lonken
voor mijn vader op zoek

mousje - zegt hij zacht
we staan al op straat
maar geen dood sloeg er acht op
we waren te laat

ik weet het aan mijn klompen
die in kinderlijk verwijt
mij in rouw moesten dompelen
door verlies van wat tijd

Nu kan geen sjoel meer die last
van mijn klompen verzoenen
want de kille - vergast -
ging naar polen op schoenen.

Bensjen is het gebed dat in de synagoge werd uitgesproken voor het herstel van een ernstig zieke. De naam van de zieke werd veranderd om de engel des doods (mal'ach ha-mawet) te misleiden. Uit een geopende tora-rol werd de eerste naam gekozen.

De traditie, de geschiedenis en plaatsen uit het Oldambt spelen een belangrijke rol in het werk van Saul van Messel (Jaap Meijer). Op 16 april is er een lezing in het CHC over Saul van Messel door Wout van Bekkum. De lezing begint om 14.30.

Misschien tot dan.

Fotoverslag boerderijen en slingertuinen

Afgelopen zaterdag was de excursie langs boerderijen en slingertuinen. Eén van de vrijwilligsters, Miep, heeft foto's gemaakt van de tocht. Hierbij een kleine impressie.
Voorhuis in Amsterdamse School. Let wel: alleen de begane grond werd bewoond. Alles daar boven was zaadzolder.

Ook te zien onderweg. De Hervormde kerk van Bellingswolde.


De rijkdom van de Oldambtster klei. De laatste ontwikkeling in de boerderijbouw.
Streekarchivaris met twee vrijwilligsters.
Bezoek bij familie Ten Have

Een paar kilometer uitzicht....

Goldhorn, slingertuin

Entree van Hermans Dijkstra in Midwolda.

Toelichting op de geschiedenis in de schuur van boerderij Hermans Dijkstra.

Rondkijken in de slingertuin van Hermans Dijkstra.

Discussie bij de thee

Iedere eerste vrijdag van de maand organiseren we 'Beelden bij de thee'. Rond theetijd zijn mensen welkom in het CHC voor een presentatie over een historisch onderwerp. Eens in de zoveel tijd kijken we oude foto's. Voor de foto's van Winschoten krijg ik altijd hulp van Alje Boelens. We kiezen samen een serie foto's uit de collectie van de gemeente en maken daar een presentatie van.

Alje is lid van het gilde van de stadsgidsen. De leden van dit gilde verzorgen rondleidingen door Winschoten. Iedere woensdagmiddag om 14.00 uur begint er een wandeling. Iedereen kan aansluiten. Een gids is dus de aangewezen persoon om de foto's te presenteren. Het was Aljes derde presentatie voor het CHC.

Dit keer bekijken we Winschoten in vogelvlucht: foto's vanaf torens en uit vliegtuigen. Bij de voorbereiding merken we dat de datering van de foto's vaak ontbreekt. Daarom is de insteek deze keer iets anders. Alje vertelt niet alleen maar hij vraagt ook om informatie. Vrijwilliger Rob zit klaar met pen en papier om de opmerkingen te noteren.

Er ontstaat een levendige discussie. Dateren van foto's is nog niet eenvoudig. Vooral als je het uit je hoofd moet doen. Wanneer was nou ook alweer de brand in de bioscoop? Staat de particuliere gasfabriek van Roelfsema nog op deze foto? In welk jaar kwam de hoogbouw van het ziekenhuis?

En wie woonde naast wie? Het wordt nog leuker als de auto's op de foto een rol gaan spelen. Is die ene auto nu een Volvo katterug of een Citroen A-zoveel? En vanaf wanneer reden die auto's rond?

Het was een erg leuke middag. Een presentatie waar het publiek de hoofdrol speelt, dat moeten we absoluut vaker doen.